Cudzoziemiec, który chce pracować w Polsce, powinien zapewnić sobie legalny pobyt na terytorium kraju. Do zadań pracodawcy należy natomiast uzyskanie dokumentów uprawniających cudzoziemca do wykonywania pracy. Ponadto, pracodawca ma obowiązek przechowywać kopie dokumentów potwierdzających legalność pobytu cudzoziemca w Polsce. Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi sytuację cudzoziemców w Polsce są ustawa o cudzoziemcach, która dotyczy kwestii pobytowych, oraz ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która reguluje kwestie związane ze świadczeniem pracy.
Legalizacja pobytu
Aby cudzoziemiec mógł legalnie pracować w Polsce, musi przede wszystkim przebywać w kraju legalnie i posiadać odpowiednie dokumenty. Pracodawca jest zobowiązany sprawdzić dokumenty legalizujące pobyt cudzoziemca przed rozpoczęciem pracy.
Jeśli obcokrajowiec jest obywatelem kraju spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, może legalnie pracować w Polsce tylko pod warunkiem, że posiada on odpowiednie zezwolenie na pracę lub zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę. Co ważne – zezwolenie jednolite uzyskuje sam cudzoziemiec, a nie przedsiębiorca, który chce go zatrudnić.
Do państw członkowskich Unii Europejskiej należą: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Szwecja, Węgry, Włochy.
Państwami członkowskimi Europejskiego Obszaru Gospodarczego (poza państwami członkowskimi UE) są: Norwegia, Islandia, Liechtenstein.
Kiedy nie jest potrzebne zezwolenie na pracę?
Istnieje kilka wyjątków, które umożliwiają zatrudnienie cudzoziemca spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, bez zezwolenia na pracę. W szczególności należą do nich:
Powiatowy Urząd Pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce stałego pobytu pracodawcy, wpisuje oświadczenie do ewidencji, jeżeli spełnione są następujące warunki:
Zatrudnienie obywatela Ukrainy wymaga wysłania powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy do Powiatowego Urzędu Pracy w ciągu 14 dni od zatrudnienia. Wysłanie powiadomienia nie wymaga uiszczenia żadnej opłaty. Dokonuje się tego poprzez system praca.gov.pl.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotował projekt nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta ma na celu przedłużenie ustawy pomocowej dla Ukraińców przebywających w Polsce do 30 września 2025 roku.