2026 rok przyniósł jedną z największych zmian w prawie pracy od dekad. Od teraz do stażu pracy wlicza się nie tylko klasyczny etat, ale również lata pracy na podstawie innych form zatrudnienia.
Czym jest staż pracy? Kogo dotyczy, jakie daje benefity, co się do niego wlicza oraz w jaki sposób jest to aktualnie liczone? Poznaj definicję i zmiany, które weszły w życie.
Czym jest staż pracy?
Staż pracy to suma okresów zatrudnienia (wraz z innymi okresami aktywności zawodowej), które na mocy stosownych przepisów prawa wpływają na nabywanie uprawnień pracowniczych.
Jego długość wpływa przede wszystkim na wymiar urlopu wypoczynkowego (20 albo 26 dni) oraz długość okresu wypowiedzenia i wysokość ewentualnej odprawy pieniężnej (np. z tytułu rozwiązania umowy). W niektórych firmach decyduje także o ewentualnych prawach do nagród jubileuszowych (np. za pracę przez określony czas – zazwyczaj 10, 15 20 lat) czy też za tzw. wysługę lat.
W praktyce kadrowej rozróżnia się dwa typy, w tym:
- Ogólny staż pracy – obejmujący wszystkie okresy zatrudnienia u dotychczasowych pracodawców oraz inne okresy uwzględniane na podstawie przepisów odrębnych. To właśnie ten decyduje o nabyciu prawa do 26 dni urlopu.
- Zakładowy staż pracy – liczony wyłącznie u danego pracodawcy, który wpływa na długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę, wysokość odprawy z tytułu rozwiązania umowy z przyczyn niedotyczących pracownika oraz wewnątrzzakładowe świadczenia.
Jak liczono go przed nowelizacją Kodeksu pracy?
Stan prawny obowiązujący do końca 2025 roku (w sektorze publicznym) i do 30 kwietnia 2026 roku (dla sektora prywatnego) wskazywał, że do stażu pracy wliczano wyłącznie okresy:
- świadczenia pracy w ramach stosunku pracy: umowa o pracę, powołanie, mianowanie, wybór, spółdzielcza umowa o pracę
- służby w formacjach mundurowych (Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej i innych),
- studia wyższe – co prawda, te nie są okresem nieskładkowym, ale wliczają się do stażu pracy w zakresie tzw. stażu urlopowego (decydującego o prawie do 26 dni urlopu). Ich ukończenie zalicza się 8 lat stażu.
Co wlicza się do stażu pracy po zmianach w 2026 roku?
Po nowelizacji, oprócz dotychczasowych form, które wymieniliśmy wyżej – doszło kilka kolejnych obszarów, które omówimy sobie w dalszych akapitach. Warunek jest jeden – w danym okresie musiały być odprowadzane składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Te okresy potwierdza zaświadczenie z ZUS (o tym, jak je uzyskać, piszemy w dalszej części artykułu).
Od teraz do stażu pracy wliczają się również:
- działalność gospodarcza – (prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej czy komandytowo-akcyjnej).
- umowa zlecenia, umowa agencyjna i umowy o świadczenie usług,
- praca za granicą (warunkiem jest to, że pracownik musi udokumentować zatrudnienie za pomocą zaświadczenia pracodawcy, świadectwa pracy oraz stosownego formularza z instytucji ubezpieczeniowej danego kraju. Należy też pamiętać, że dokumenty obcojęzyczne muszą być przetłumaczone na język polski – przez tłumacza przysięgłego).
Co ważne – okresy nakładające się czasowo nie podlegają sumowaniu. To oznacza, że jeśli ktoś jednocześnie prowadził działalność gospodarczą i pracował na umowę o pracę, jeden i ten sam okres można zaliczyć tylko raz.
Co nadal nie wlicza się do stażu pracy?
Logika ustawy polega na tym, że jeśli od danej formy aktywności zawodowej NIE były odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne, to ten okres również NIE wlicza się na poczet stażu pracy. W ten sposób bez zmian pozostają:
- umowy o dzieło,
- wolontariat,
- praca nieewidencjonowana (tzw. na czarno).
Kiedy zaczynają obowiązywać nowe zasady?
Dla przepisów zmieniających zasady ustalania stażu pracy z 26 września 2025 roku – ustawodawca przewidział dwa okresy wchodzenia w życie zmian.
Jako pierwsze zostały nimi objęte jednostki sektora finansów publicznych (urzędy państwowe i samorządowe), które muszą stosować się do nowych przepisów już od 1 stycznia 2026 roku. Więcej czasu na adaptację przewidziano dla sektora prywatnego (mikro, małe, średnie oraz duże firmy i korporacje), które taki obowiązek mają od 1 maja 2026 roku.
Jak udokumentować swój staż pracy? Do kiedy masz czas (terminy)?
Doliczanie nowych okresów do aktualnego stażu nie następuje automatycznie (pracodawcy nie mają takiego obowiązku). Aby to zrobić – musisz o to zadbać we własnym zakresie, dostarczając odpowiedni dokument z ZUS.
Aby to zrobić, zaloguj się na swoje konto w eZUS, utwórz nowy wniosek, uzupełnij i wyślij. Po rozpatrzeniu wniosku całą korespondencję (decyzję, zaświadczenie, ewentualne pisma uzupełniające) – znajdziesz wyłącznie na koncie w eZUS.
Następnie wystarczy, że gotowe zaświadczenie przekażesz swojemu aktualnemu pracodawcy. Na jego dostarczenie masz 24 miesiące – licząc od dnia wejścia przepisów w życie. Po tym czasie pracodawca nie będzie miał obowiązku zaliczyć Ci nieudokumentowanego okresu do stażu pracy.
Co to oznacza w praktyce? Korzyści dla pracowników.
Na koniec wymieńmy sobie jeszcze kluczowe zalety.
- Wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego, czyli aż 6 dni dodatkowego wolnego rocznie.
- Wyższy dodatek stażowy czy wyższa odprawa emerytalna (w sferze budżetowej).
- Prawo do nagrody jubileuszowej (w wybranych zakładach – głównie jednostkach finansów publicznych).
- Dłuższy okres wypowiedzenia (po 3 latach zatrudnienia okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące) i wyższa odprawa w przypadku rozwiązania umowy.
Posłuchaj rozmowy z ekspertką ds. kadr i płac
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, na czym polegają zmiany w przepisach dotyczących stażu pracy w 2026 roku, zapraszamy również do wysłuchania wywiadu z Iloną Brożyną – Ekspertką ds. Kadr i Płac.
Masz pytania dotyczące stażu pracy i nowych obowiązków kadrowych?
Jeśli prowadzisz firmę i nie wiesz, jak prawidłowo doliczyć nowe okresy do stażu Twoich pracowników, jak zaktualizować wymiar urlopu, jak przeliczyć dodatki stażowe albo jak udokumentować staż własny – zapraszamy do skorzystania ze wsparcia naszego biura rachunkowego.
Zajmujemy się księgowością, rozliczeniami kadrowo-płacowymi, weryfikacją zaświadczeń z ZUS, aktualizacją akt osobowych i wieloma innymi obszarami. Na co dzień wspieramy przedsiębiorców z Piotrkowa Trybunalskiego, Bełchatowa, Szczercowa i okolic.
